Efektywność terapii afazji

Informacje dla Klienta »

Istnieje dość powszechna zgodność w opinii, że zaburzenia afatyczne u niektórych chorych po części ustępują samoistnie w pierwszych tygodniach po uszkodzeniu mózgu (np. po udarze). Niezależnie od niekwestionowanego faktu spontanicznego zdrowienia, wielu autorów i formalnych gremiów zajmujących się neurorehabilitacją przyjmuje - jako względnie udokumentowane - założenie, że behawioralna (modulująca zachowania językowe) terapia afazji w istotny sposób wspiera biologiczne procesy reorganizacji funkcjonalnej kory mózgowej i powrót funkcji językowych jest bardziej efektywny.

Rehabilitacja osób z afazją ma długą tradycję i piśmiennictwo. Przez wiele ostatnich dekad programy terapii tej grupy chorych były tworzone w oparciu o różne przesłanki teoretyczne, wywodzące się z różnych dziedzin: medycznych i pozamedycznych (neuropsychologii, neurolingwistyki, logopedii).

Aktualnie opublikowano wynik meta-analizy (Raport Grupy Roboczej Europejskiej Federacji Towarzystw Neurologicznych; S. F. Cappa i wsp., European Journal of Neurology, 2005, 12, 665-680) w oparciu o badania opublikowane w piśmiennictwie naukowym, a dotyczące efektywności terapii zaburzeń językowych (w populacji chorych z afazją poudarową i pourazową). Konkluzją było stwierdzenie, że istnieją wystarczająco przekonujące dowody na skuteczność terapii językowej w afazji, szczególnie u chorych z nie postępującą patologią ogniskową mózgu, choć wymagane są dalsze badania eksperymentalne z randomizacją, potwierdzające skuteczność poszczególnych metod terapii.

Z innego przeglądu prac na temat efektywności terapii afazji - przeprowadzonego przez K. D. Cicerone i współpracowników (Arch Phys Med Rehabil, 2000, 81, 1596-1615) wyciągnięto wniosek (obowiązujący w klinicznej praktyce w USA), że lingwistyczno-behawioralne metody rehabilitacji chorych z afazją (szczególnie poudarową) mogą być uznawane jako standard w postępowaniu leczniczym.

Różne projekty prac badawczych tworzy się, aby zmierzyć realny wpływ terapii na zdolności językowe chorego z afazją. Można mierzyć spontaniczną poprawę w różnych okresach zdrowienia po uszkodzeniu mózgu, badać wpływ terapii u chorych chronicznych, w okresie tak odległym od uszkodzenia, że nie oczekuje się już spontanicznej poprawy, porównywać poprawę w grupach chorych leczonych i nie leczonych i wreszcie badać efekty różnych metod terapeutycznych albo różnych terapeutów (np. profesjonalnych vs wolontariuszy, logopedów lub psychologów, itp.).

Wielu badaczy sądzi, że tylko eksperymentalne badania randomizowane, z grupą kontrolną, z tzw. ślepą próbą (osoba oceniająca wpływ terapii nie zna historii leczenia chorego) dokumentują, w sposób wartościowy poznawczo, skuteczność terapii afazji. Zagadnienie jest jednak bardziej złożone w praktyce. Liczba zmiennych niekontrolowanych nawet w badaniach wysokiej klasy dowodu naukowego, jest często duża (np. przedchorobowa wartość poznawcza, motywacja, stan emocjonalny, funkcjonowanie w innych domenach poznawczych, np. w zakresie pamięci i uczenia się), terminologia w afazjologii jest często niejednoznaczna, różna klasyfikacja zespołów afazji, wreszcie uszkodzenie mózgowe u każdego chorego jest nieco odmiennie zlokalizowane, nawet jeśli ma tę samą etiologię. Istnieją też względy etyczne (np. jedną grupę leczyć, drugą nie, albo leczyć metodą nową, nie sprawdzoną), które całość zagadnienia komplikują, co nie znaczy, że uniemożliwiają.

Istnieje ciągła potrzeba zadawania pytań: czy i jaka terapia afazji jest najbardziej efektywna oraz dlaczego ciągle nie ma wystarczającej liczby prac teoretycznych o niekwestionowanej wartości naukowej, weryfikujących jej skuteczność.

Źródło: Joanna Seniów, "Afazja - krótka charakterystyka objawów i terapii"